Ai Phát Minh Ra Tiếng Việt

Lâu nay, những người yêu thương tiếng Việt bình thường và một số tài liệu khi nói đến chữ quốc ngữ thường mang đến rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Bạn đang xem: Ai phát minh ra tiếng việt

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ khi bập bẹ, bọn họ đã nói tiếng Việt, và trọn vẹn không gồm gì cực nhọc khăn. Nhưng "tiếng Việt nặng nề quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.


*


Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không tồn tại "thì", không tồn tại chia động từ, không tồn tại tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì gồm gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt cạnh tranh ở chỗ phạt âm (nghe với nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng vào những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Khi đọc, người Việt ko cần phải vắt đổi tiếng nhưng vẫn tạo nên một tiếng ấy có nhiều nghĩa không giống nhau, bởi bởi họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy thuộc vào cường độ và nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ quang đãng Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).


*

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" mà lại người Việt họ không bao giờ để ý. Chỉ cần thay đổi chút đỉnh khẩu âm và không nạm đổi khẩu hình thì các chữ "ca, cà, cá, cả" có nghĩa khác biệt một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, các giáo sĩ thừa sai chiếc Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một trong những nơi họ đến ban đầu đó là Trung Quốc, nơi nhưng trước đó vài thế kỷ, Maco Polo, thương nhân người Ý, đã đến và sở hữu về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng tên là một cái tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của cái này đều có trình độ tiến sĩ, nếu ai ko đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời dòng.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên lúc đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp cực nhọc khăn trong việc truyền đạo. Vị là những trí thức gồm trình độ cao, họ nhanh chóng học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo ko chỉ nói là đủ, mà lại cần phải có kinh sách để những con chiên tất cả thể học, đọc theo với truyền lại. Bởi không có giáo sĩ, thầy giảng nào gồm thể thế thế khiếp sách. Cơ mà chữ tượng hình thì rất khó học, với mất rất nhiều thời gian để học mới tất cả thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại gớm sách nước ngoài.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào những nước này (trong đó bao gồm nước ta) vào thời điểm ấy không phải lúc nào cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, bởi vì tùy thuộc vào sự vui buồn của quan lại quân địa phương, tùy thuộc vào tình hình chính sự im ả tốt loạn lạc của quốc gia mà các giáo sĩ dòng Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Xem thêm: Ăn Mề Gà Có Tốt Không - Ăn Nhiều Có Tốt Không

Để có thể truyền lại khiếp sách một bí quyết tốt hơn, những giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Với họ đã có tác dụng việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc cùng Nhựt Bổn.


*

*

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc dòng Tên đã đến Hội An. Họ dùng tiếng Hán cùng Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của những thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Thanh Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất cấp tốc tiếng Việt và trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để có thể truyền lại kinh sách giáo lý của đạo Thiên Chúa, Pina thuộc một số giáo sĩ không giống đã có kinh nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Tuy nhiên do phải trải qua 1.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của trung hoa rất mạnh. Không rõ trước đó, người Việt có chữ riêng của mình giỏi không. Song các triều đại của người Việt sau này đều dùng chữ Hán trong những văn bản chính thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng chế" ra thứ chữ Việt bằng bí quyết mượn chữ Hán nhưng viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán cực nhọc một thì chữ Nôm cạnh tranh mười. Bởi phải biết cùng giỏi chữ Hán mới có thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã khó, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn tất cả thể học được, viết được nhưng ko thể phổ biến rộng được. Chính vì vậy những giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, mà lại ngày xưa gọi là "chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là các giáo sĩ Francesco de Pina, Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta ba năm từ 1615 đến 1618. Còn tía giáo sĩ còn lại đều đến Đàng vào năm 1624 với đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesco de Pina.

Tuy nhiên, trong số này, chỉ bao gồm giáo sĩ Đắc Lộ đến in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La nên được dân Việt cho rằng "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.