Bài thơ nam quốc sơn hà

“Nam quốc tô hà” là bài thơ lừng danh nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam, và được đánh giá là bản tuyên ngôn chủ quyền đầu tiên khẳng định độc lập của người việt trên lãnh thổ của mình. Mặc dù nhiên, với tối thiểu là 35 dị bản sách với 8 dị bạn dạng thần tích, bắt đầu của “Nam quốc đánh hà” vẫn còn là một dấu hỏi…Một số tài liệu nhận định rằng “Nam quốc sơn hà” là tác phẩm của Lý thường Kiệt viết ra để khích lệ lòng tin quân sĩ Đại Việt trong trận đánh chống lại quân Tống lần hai. (Tranh qua hungsuviet.us)“Nam quốc đánh hà” là 1 trong những bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng văn bản Hán, chưa rõ xuất phát tác giả, nhưng được một số tài liệu cho rằng tác phẩm của Lý hay Kiệt. Theo đó, trong trận đánh chống lại quân Tống lần đồ vật hai (1075-1077), Lý thường Kiệt vẫn sai người tâm phúc đọc vang bài thơ trong đền thờ Trương Hống, Trương Hát ở trong địa phận sông Như Nguyệt, yên Phong, Bắc Ninh, nhằm khích lệ ý thức quân sĩ Đại Việt.

Bạn đang xem: Bài thơ nam quốc sơn hà

Nam quốc đánh hà

Bài thơ “Nam quốc đánh hà” vốn không có tên. Tựa đề của nó lộ diện trong “Hợp tuyển chọn thơ văn Việt Nam” tập 2 (NXB Văn học, 1976), lấy từ tứ chữ đầu vào câu thơ đầu tiên của bài thơ. Bài thơ này có khá nhiều dị bản khác nhau, bản chữ Hán trong Đại Việt sử ký kết toàn thư gồm chép:南國山河南帝居,截然分定在天書。如何逆虜來侵犯,汝等行看取敗虚。Phiên âm Hán Việt:Nam quốc giang san Nam đế cư, Tiệt nhiên phận định tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
*
Bản khắc mộc và phiên bản dập bài bác “Nam quốc tô hà” trong Mộc bản triều Nguyễn tại quần thể trưng bày ngoại trừ trời Trung trung khu Lưu trữ giang sơn IV – Đà Lạt. (Ảnh qua Wikipedia)Trước đây, sách giáo khoa từng sử dụng bạn dạng dịch của học đưa Trần Trọng Kim, gồm âm điệu hào hùng cùng dễ nhớ:Sông núi nước nam vua phái nam ở, sờ sờ định phận trên sách trời. Cớ sao đồng chí giặc lịch sự xâm phạm, chúng bay có khả năng sẽ bị đánh tơi bời.Sau này, sách giáo khoa ko sử dụng bản dịch bên trên nữa, mà lại sử dụng phiên bản dịch của Lê Thước với Nam Trân (Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7, tập 1, 2015):Núi sông nam Việt vua phái mạnh ở, Vằng vặc sách trời phân chia xứ sở. Giặc dữ cớ sao phạm đến đây, chúng mày tuyệt nhất định nên tan vỡ.Tuy nhiên sách giáo khoa lại không dùng nguyên văn bản dịch này, nhưng sửa đoạn đầu “Núi sông nam Việt vua phái mạnh ở” thành “Sông núi nước nam vua phái mạnh ở”. Bạn dạng dịch new này đã từng khiến cho ra tương đối nhiều tranh luận do không truyền thiết lập được âm hưởng và khí phách của “Nam quốc đánh hà”.

Xem thêm: Đại Học Huflit Điểm Chuẩn Đại Học Ngoại Ngữ, Trường Đại Học Ngoại Ngữ

“Nam quốc tô hà” gồm từ bao giờ?

Trong Lĩnh phái nam chích quái, phần “Truyện hai vị thần sinh sống Long Nhãn, Như Nguyệt” gồm ghi chép rằng:Năm Thiên Phúc nguyên niên hiệu vua Lê Đại Hành, vua Tống Thái Tổ sai Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng rước quân sang tiến công Đại Cồ Việt. Hai bên đối lũy cùng cầm cự với nhau sống sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành ở ngủ thấy nhì vị Thần hiện về báo mộng. Nhị vị Thần nói với vua, đại ý như sau: “Anh em thần tên là Trương Hống, Trương Hát, là tướng của Triệu Việt vương vãi (Triệu quang đãng Phục). đồng đội thần bởi nghĩa nhưng mà chết nên được phong làm tướng trong các thần linh, thống lĩnh quỷ binh. Nay quân Tống xâm phạm nước ta, bằng hữu thần cho yết kiến, cùng giúp vua đánh giặc để cứu giúp dân chúng.”Vua Lê Đại Hành tỉnh giấc dậy tức tốc đốt hương thơm khấn cầu thần giúp. Đêm ấy thấy một bạn dẫn đoàn âm binh áo trắng cùng một fan dẫn đoàn âm binh áo đỏ tự phía Bắc sông Như Nguyệt mà lại cùng xông vào trại quân Tống cơ mà đánh. Quân Tống kinh hoàng, từ bây giờ bỗng bao gồm tiếng thơ ngâm bự rằng:Nam quốc đất nước Nam đế cư, Hoàng thiên dĩ định trên thiên thư. Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược, Bạch nhấn phiên thành phá trúc dư.Dịch là:Sông núi nước nam, vua phái nam ở, Sách Trời định phận rõ non sông. Cớ sao giặc bắc sang trọng xâm phạm, Bây hãy hóng gươm chém bại vong.Quân Tống nghe thấy, xéo đạp lên nhau chạy tan, thảm bại mà về. Vua Lê Đại Hành trở về nạp năng lượng mừng, truy tìm phong cho hai vị Thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại vương vãi lập miếu thờ tại ngã tía sông Long Nhãn; nhị là Khước Mẫn Đại vương, lập miếu ngơi nghỉ ngã cha sông Nguyệt.
*
Trước Lý thường Kiệt, vua Lê Đại Hành cũng nhiều người biết đến với trận đánh chống quân Tống lần đầu tiên cùng các chính sách cứng rắn trước Tống cùng Chiêm. (Ảnh qua baonga.com)Vậy Trương Hống, Trương Hát là ai? Theo “Việt điện u linh” ghi chép lại thì đồng đội Trương Hống, Trương Hát là tướng tá của Triệu Việt vương vãi tức Triệu quang đãng Phục. Lúc Triệu Việt vương vãi bị Lý Phật Tử chiếm ngôi, mặc dù được mời cơ mà hai bạn bè không mong muốn làm quan đến Lý Phật Tử, nhưng về sống ẩn làm việc núi Phù Long. Lý Phật Tử cho tất cả những người lùng bắt, hai anh uống nằm trong độc, thà bị tiêu diệt vẫn trung thành với chủ với Triệu Việt Vương.Hai bộ sử khác nữa từ núm kỷ 16, 17 là “Việt sử diễn âm” với “Thiên nam ngữ lục” cũng cho rằng bài thơ trên gồm từ trận đánh chống quân Tống năm 981.“Việt sử diễn âm” bao gồm ghi chép rằng:Tháng bảy bao gồm Tống binh sang Toàn gần như tướng to gan binh cường cha muôn Đến thành Phù Lỗ đóng góp vây Quân ta quân nó song bên bất tỉnh trời chưa phân chiến thắng phụ về ai Ngày rằm mon chạp vua nằm chiêm bao Thấy song thần nhân bến bãi nào Trương Hống Trương Hát phi vào quỳ thưa công ty chúng tôi thần đế lòng xưa Phụng thờ nhà chúa bấy chừ chẳng sai Tiên Hoàng tất cả sắc chỉ bày Đòi về phong chức mang lại tôi tước đoạt quyền Trung thần bất sự nhị quân công ty chúng tôi tự vẫn thực hiện thần đạo ngay Thượng đế thấy cỗ thương thay Phong shop chúng tôi rày Quỉ bộ thần quân Đại Hành ngủ dậy mừng thay giết thịt trâu liền bao gồm minh tài tế khao Đêm sau vua lại chiêm bao Thấy mặc áo new liền vào tạ ơn gồm một fan đứng án tiền Lĩnh được trăm áo vàn vàn quỷ binh lôi ra chưng khu đất Nam Bình Đại Hành sực thức gẫm tình new hay Nửa đêm thấy một cơn mây Bạo phong hắc ám gió cất cánh vội vàng Tống binh thất đảm trở dường chúng quỷ tiến công gãy đao thương ngay tức khắc cờ hốt nhiên nghe mảng tiếng ko hư Thần nhân hiện tại xuống tất cả thơ dìm rằngThi vân:Nam quốc đất nước Nam đế cư Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư Như hà Bắc lỗ cảm xâm phạm Hội con kiến phong trằn tận tảo trừCòn trong “Thiên phái mạnh ngữ lục” thì biên chép rằng:Bấy giờ binh mã sửa sang Địch cùng Nhân Bảo là thằng giặc Ngô Mười buôn binh mạnh bạo thẳng đua Qua miền Giang Bắc, đấy là Phù Lan Đêm thấy hai ngài mang lại màn Xưng danh là Hát, xưng danh là Hồng giúp đời Triệu Việt có công Thuở chẳng như lòng, ẩn nội Phù Lan… Ơn trên Thượng đế xét thương Quyền mang lại chúa tể duy trì phương yên ổn này. hiện nay bệ hạ mang lại đây Nguyện ra góp nước phá này giặc Ngô Phán rằng: Tướng quan tiền y như Công bắt buộc thời lập miêú cúng trả ơn bữa sau Nhân Bảo ra quân Trên không nghe tiếng bạn ngâm thơ rằng: phái mạnh quốc giang san Nam đế cư Hoàng thiên dĩ định trên thiên thư Như hà Bắc lỗ lai xâm phạm Hội kiến phong trằn tận khử trừVậy việc nhận định rằng Lý hay Kiệt là tác giả bài thơ là bắt nguồn từ đâu? Trong bài viết “Lịch sử, thực sự và sử học” được đăng vào báo Tổ Quốc, số 401 tháng 1/1988, giáo sư Hà Văn Tấn bao gồm viết: “Không bao gồm một bên sử học tập nào bao gồm thể chứng minh được rằng bài xích thơ nam giới quốc sơn hà Nam đế cư là của Lý hay Kiệt. Không tồn tại một sử liệu nào cho thấy điều kia cả. Sử cũ chỉ chép rằng vào trận kháng Tống ở vùng sông Như Nguyệt, một đêm đấu sĩ nghe giờ đồng hồ ngâm bài thơ kia trong đền thờ Trương Hống, Trương Hát. Có thể đoán rằng Lý hay Kiệt đã cho tất cả những người ngâm thơ. Đi xa hơn, hoàn toàn có thể đoán rằng Lý hay Kiệt là tác giả bài thơ. Nhưng lại đó chỉ cần ‘đoán’ thôi, làm sao nói chắc được bài thơ chính là của Lý thường xuyên Kiệt.”Lý hay Kiệt đã thực hiện “Nam quốc tô hà” để khuyến khích tướng sĩ, nhưng có lẽ ông chưa phải là tác giả của “Nam quốc tô hà”. (Ảnh: Bìa sách Tranh truyện lịch sử dân tộc Việt nam giới – NXB Kim Đồng)Trong cuốn sách “Bối cảnh định đô Thăng Long cùng sự nghiệp của Lê Hoàn”, Hội sử học tp hà nội đã mang lại rằng, “Nam quốc tô hà” thành lập vào thời chi phí Lê cùng được Lê Hoàn sử dụng trong trận chiến chống lại cuộc thôn tính lần trước tiên của quân Tống năm 981.Trong tập san Hán Nôm, số 1-2002, nội dung bài viết “Về thời điểm thành lập của bài xích thơ nam giới quốc tô hà” cũng đã khẳng định về thời gian, vị trí ra đời của bài bác “Nam quốc tô hà” thông qua việc phân tích 28 nguồn tư liệu không giống nhau. Theo đó, “Nam quốc sơn hà” ra đời gắn liền với trận chiến chống Tống năm 981 và nhân vật lịch sử Lê Đại Hành (Lê Hoàn).Bên cạnh đó, bài viết “Nam Quốc sơn Hà với Quốc Tộ – Hai siêu phẩm văn chương chữ hán việt ngang qua triều đại Lê Hoàn” đăng trên tạp chí Hán Nôm số 5 năm 2005, Phó giáo sư Bùi Duy Tân cũng đã khẳng định rằng bài thơ “Nam quốc tô hà” có từ thời tiền Lê.