TRUYỆN TẤM CÁM CHUYỆN CHƯA KỂ

Đặng Quốc Minh DươngSân khấu & Điện ảnh17 mon 6 2017Lượt xem: 4877

“Tấm Cám: chuyện chưa kể” – trường đoản cú truyện nói tới điện ảnh


*

Tháng 8/2016, thị trường điện hình ảnh Việt Nam dậy sóng bởi bộ phim truyện Tấm Cám: chuyện chưa kể. Trước khi trình chiếu, qua trailer giới thiệu, người theo dõi tỏ ra cực kỳ hào hứng với bộ phim này vì… háo hức mong chờ những sắp được kể! dậy sóng cũng đề xuất bởi truyện Tấm Cám là truyện cổ tích quá thân quen với mọi người nên người theo dõi có vì sao để chờ đợi “sự làm cho mới” của ê kíp làm cho phim. Dậy sóng cũng nên bởi đây là tập phim đầu tay của đạo diễn Ngô Thanh Vân - một đả nữ khả năng của làng điện hình ảnh Việt Nam. Mà lại thật, chỉ cần làm phép thử, tôi gõ các từ “phim Tấm Cám: chuyện không kể” lên google cùng đã thu được những con số bất thần như:

- khoảng 1.670.000 công dụng chỉ vào 0,40 giây;

- một loạt đường link dẫn đến các tìm kiếm tương quan đến tập phim này;

- Nó nằm trong top 10 phim tình cảm vn hay tốt nhất của vn năm 2016;

- rất nhiều bài cảm nhận về tập phim này;

- ….

Bạn đang xem: Truyện tấm cám chuyện chưa kể

Từ sức hút đó, từ những thông số kỹ thuật trên, tôi đã sắp xếp thời hạn để xem phim này, thậm chí còn xem lại những lần nhằm từ kia đưa có những nhận xét, review từ ánh mắt của một người phân tích về Văn học dân gian.

1. Những dấu hiệu vui…

Sau khi bộ phim truyện Tấm Cám: chuyện chưa kể được trình chiếu, cực kỳ nhiều nội dung bài viết đã điểm lại những thành công xuất sắc của bộ phim này. Nhìn chung, đa số các chủ ý là khen nhiều hơn nữa chê. Có thể tổng kết về một số trong những tín hiệu vui từ tập phim này như:

- Đạo diễn Ngô Thanh Vân sẽ quy tụ được dàn diễn viên xứng tầm với cỗ phim: vừa trẻ trung, dễ thương (như Hạ Vi, Isaac, Thanh Vân,…), vừa giàu kinh nghiệm (như Thành Lộc, Hữu Châu, Ngọc Giàu,…), vừa tải lực lượng tín đồ hùng hậu của tập thể nhóm 365. Diễn viên bao gồm lạ, bao gồm quen nhưng nhìn chung, họ vẫn diễn xuất khá đạt.

- Đạo diễn Ngô Thanh Vân với ê gấp rút đã chọn được đa số hình hình ảnh chỉn chu, có phần thừa trội so với tình hình chung của phim Việt. Gần như đại cảnh về vạn vật thiên nhiên rất hùng vĩ và ấn tượng, trong những khi đó, những phân đoạn có sự ảnh hưởng của kỹ xảo cũng được làm tốt.

- Lần thứ nhất khán giả nhận thấy một bộ phim Việt có cha quân tướng sĩ xiêm y áo giáp sắt chỉn chu, đẹp cho từng cụ thể và còn đông đảo, hùng hậu không thua trận kém gì phim nước ngoài.

- Về bộ đồ cổ trang: có sự đầu tư hoàn chỉnh, là điểm khác biệt lớn tuyệt nhất trong bộ phim này. Có thể nói, Ngô Thanh Vân đã quyết trọng điểm nhào nặn người con tinh thần của chính bản thân mình thật xinh đẹp từ nội dung đến hình thức, cô biểu lộ mình không nông cạn trong bất kỳ chi máu nào.

- Sau cùng, cũng phải nói về doanh thu: tuy chưa được trình chiếu tại CGV (cụm rạp chiếm tới 40% thị phần tại việt nam hiện nay) nhưng chỉ với sau hơn một mon công chiếu, bộ phim truyền hình Tấm Cám: chuyện chưa kể đã tạo cho cơn sốt ở các phòng vé, sẽ có doanh thu đạt 66 tỉ, với hơn một triệu lượt xem. Đây trái là nhỏ số tuyệt hảo trong thị phần phim hình ảnh vốn được xem như là buồn của làng mạc điện ảnh Việt Nam.

Bên cạnh những biểu hiện vui đó, chúng tôi nhận thấy rằng, bộ phim còn không hề ít “hạt sạn” trong bài toán xây dựng kịch phiên bản – tiếc rứa điều đó lại khá nhiều, với càng thấy tiếc hơn bởi thiếu các ý kiến mang tính lý thuyết của các nhà chuyên môn – duy nhất là phần nhiều nhà nghiên cứu về văn hóa, văn học.

2. Những giảm xén xứng đáng tiếc…

So với truyện cổ tích Tấm Cảm, kịch phiên bản của tập phim đã cắt đi hơi nhiều cụ thể – mà lại theo tôi, đó là những chi tiết rất đắt, rất đáng để giá. Xin điểm qua một số cụ thể đó:

- Lược đi hoặc dịu hóa các cụ thể thể hiện sự mâu thuẫn giữa hai mẹ Tấm - Cám. Như đã biết, mặc dầu truyện cổ tích Tấm Cám gồm chủ đề là dì ghẻ - con ông chồng (như quan niệm lâu nay) hay là chủ đề “đánh tráo thân phận” giữa hai chị em Tấm – Cám (như ý niệm của GS. Nguyễn Tấn Đắc) thì đều cho thấy thêm mối quan hệ Tấm – Cám là quan lại hệ tất cả tính chất đối kháng, một mất một còn. Quả thế, các phiên bản kể phần lớn cho thấy: Cám đối lập trọn vẹn với Tấm và thường xuyên từ đầu cho cuối. Còn vào kịch phiên bản phim thì sự mâu thuẫn giữa nhì nhân vật dụng này chưa tới mức kịch tính, chưa khắc họa rõ nét. Chẳng hạn như chi tiết mẹ Tấm Cám đi bắt cá và hành vi đánh tráo của Cám đã biết thành lược đi, chỉ còn được nhắc lại giỏi như hành vi Cám bắt chước dội nước sôi nhằm được xinh đẹp như Tấm cũng không thấy nhắc đến. Đôi khi, sự mâu thuẫn này còn được sút nhẹ bằng cách quy tội cho một nhân đồ khác. Chẳng hạn, hành vi mẹ bé dì ghẻ làm thịt Tấm – lúc trèo cau được mang lại là âm mưu khởi đi tự viên vượt tướng.

- Số lần đổi khác của Tấm cũng bị cắt giảm: từ tư lần vào truyện Tấm Cám xuống còn cha lần trong phim, lược đi lần chuyển đổi thứ 3 – Tấm biến thành khung cửi. Thực tế cho thấy, số lần biến đổi không phải là sự việc tăng tiến về số học tập bình thường, mà ẩn dưới nó là sự thể hiện về sự xung đột nhiên ngày càng gia tăng. Gs Nguyễn Tấn Đắc lý giải việc này như sau: “Về nguyên tắc, số lần biến hóa càng các thì sự xung đột biểu thị càng gay gắt, cùng ý chí hãm sợ càng mãnh liệt. Vày vậy, số lần giết hại và chuyển đổi phải là con số tối đa” (1). Bởi vậy, việc cắt giảm số lần đổi thay hóa, thêm một đợt tiếp nhữa đã khiến cho sự xung tự dưng giữa hai bà bầu Tấm Cám giảm thiểu đi siêu nhiều. Các biến hóa cũng chưa thực sự rõ nét, chưa đẩy mâu thuẫn lên tới mức đỉnh điểm – không thấy phần đa lời đe dọa của chim quà anh “Giặt áo ông xã tao, thì giặt đến sạch; phơi áo ông chồng tao thì phơi bởi sào, chớ phơi bờ rào, rách rưới áo ông chồng tao” giỏi lời hạch tội của form cửi: “Cót ca cót ket/Lấy tranh ck chị/Chị khoét mắt ra”.

Xem thêm: Trịnh Thăng Bình Tìm Được Tình Yêu Mới Hậu Chia Tay Liz Kim Cương

- Cắt xén các chi tiết thể hiện dân tộc tính: Truyện cổ tích Tấm Cám là 1 trong những kiểu truyện trực thuộc loại phổ biến nhất trên cố kỉnh giới. Cô Tấm vào truyện của tương đối nhiều nước phương Tây mang tên là cô Tro bếp hay nhọ nhem (Cendrillon – giờ Pháp, Cinderella – giờ Anh). Cạnh bên một số motif chung, mẫu mã truyện này còn có nhiều tình tiết bộc lộ dân tộc tính như: Hình ảnh hội làng, cảnh mò cua bắt ốc, cái yếm đào, cây thị đầu làng..., và quan trọng đặc biệt phải nói đến là hình hình ảnh bà già mặt hàng nước (bản của Vũ Ngọc Phan và Nguyễn Đổng Chi) và miếng trầu hình cánh phượng. Với các làng quê việt nam – nhất là các làng quê phía bắc thì hình ảnh bà già mặt hàng nước nơi những gốc nhiều đầu làng là 1 hình ảnh hết sức thân thương, quen thuộc thuộc. Cội đa, quán nước là chỗ tiễn chân bạn đi xa, là nơi mừng đón những kẻ tha hương trở về. Còn miếng trầu ở nước ta từ xưa có chân thành và ý nghĩa lớn trong làm việc xã hội, nhất là việc cưới xin, trong bài toán giao duyên phái nam nữ. Cũng chính vì vậy mà những bậc làm thân phụ làm chị em hay răn phụ nữ “Thưa rằng: bác người mẹ em răn/Làm thân con gái chớ ăn uống trầu người”. Trong truyện cổ tích Tấm Cám tất cả một cụ thể ngắn tuy vậy theo tôi nó biểu thị rất rõ nét về truyền thống lịch sử ăn trầu của người Kinh, đó là cụ thể nhà vua ngủ chân ở sản phẩm nước bà lão, chú ý “miếng trầu têm cánh phượng hết sức khéo” biết tức thì là của vk mình têm – dầu hiểu được Tấm đang chết. Miếng trầu thân quen đã nối lại nhân duyên, chi tiết này chỉ có ở trong truyện cổ tích nước ta. Theo GS Đinh Gia Khánh: đấy là chủ đề gồm tính dân tộc, với ông xem xét “khi viết lại truyện Tấm Cám hoặc cải biên, bỏng tác thành kịch bản chèo, múa rối,… trộm nghĩ phải chăm chú đến chủ đề về miếng trầu giao duyên” (2). Trong lúc đó, nhóm biên kịch đã biến hóa bà già mặt hàng nước thành bà lão người dân tộc bản địa rất lạ lẫm, lạc điệu! Không hồ hết thế, bà còn lên phương diện răn dạy cả Thái tử bằng những khẩu ca đầy hóa học triết lý. Còn miếng trầu chỉ được ống kính lướt qua 1 chút xíu, chỉ tầm 1% giây! Ở đây, việc gán ghép hình hình ảnh bà già người dân tộc bản địa với miếng trầu cũng là vấn đề trái khoáy, chông chênh<1>. Khi thành lập một bộ phim, đạo diễn cần được nghĩ xa hơn mang đến sự quảng bá của văn hóa nước mình (như người nước hàn chẳng hạn); với bộ phim truyện liên quan mang lại văn hóa, văn học dân gian thì điều đó lại càng quan liêu trọng. Bởi vậy, cần hạn chế đến mức về tối đa bài toán cắt bớt các cụ thể thể hiện dân tộc tính.

- Cái kết của chị em con Cám: Đây là sự việc khá nhạy bén cảm, sẽ được báo chí đưa ra tranh luận tương đối nhiều lần. Gồm lẽ, nhằm tránh “tâm bão”, team biên kịch đã chọn giải pháp bình yên bằng cách nhẹ hóa đi. Vậy thể, vào phim: Tấm sai khiến bắt giam Cám vào ngục buổi tối - ko có cụ thể Cám chết vị dội nước sôi cùng muối thành mắm gửi mang lại dì ghẻ ăn. Tuy nhiên, cuối phim vẫn có hình ảnh Tấm gửi cơm “mời dì ăn” – ý nói nạp năng lượng mắm được làm từ xác của Cám. Chi tiết này khá gượng gập gạo, vị các phiên bản kể hầu như nói rằng Tấm “gửi đến mụ dì ghẻ” cùng mụ “tưởng thật, bữa nào thì cũng nức nở khen ngon”, rồi kế tiếp mụ “lăn ra chết” chứ không hẳn vẻ mặt thất thần với nước mắt ngắn lâu năm như vào phim. Ở đây, để triển khai tốt hơn, theo tôi nhóm biên kịch hoàn toàn có thể tham khảo các phiên bản kể không giống – ví dụ điển hình các phiên bản kể mới sưu tầm được ở bội nghĩa Liêu chẳng hạn. Theo nhà nghiên cứu và phân tích Nguyễn Tấn Đắc, trong 14 phiên bản truyện Tấm Cám bắt đầu sưu trung bình được ở bạc bẽo Liêu, có phiên bản không có cái chết của bà bầu con Cám; có 04 bạn dạng nói người mẹ con Cám bị sét đánh chết – như chị em con Lý Thông. Bắt buộc chăng, cái kết Cám và mụ mẹ ghẻ chết vì chưng “bị sét đánh” là 1 trong “lối thoát” hợp lý nhất nhằm “giải oan” cho nữ giới Tấm của Việt Nam?

Được biết, trước khi khởi quay, Ngô Thanh Vân cùng năm biên kịch đã dành ra tía tháng để thuộc viết, chỉnh sửa, thêm thắt, dựng nên một văn bản mang phong thái mới bên trên nền câu chuyện quen thuộc. Điều này cho thấy Ngô Thanh Vân cùng nhóm tập sự đã bao gồm quá trình làm việc nghiêm túc, lưu ý đến kỹ lưỡng trước lúc thêm sút các cụ thể trong kịch bản. Nhưng chắc rằng do không có một vậy vấn chuyên môn về nghành nghề dịch vụ văn hóa, văn học phải nhóm biên kịch đang cắt giảm đi nhiều cụ thể rất có giá trị về khía cạnh nghệ thuật. Điều này rất nhiều làm giảm xuống tính thẩm mỹ của cỗ phim.

3. Những sáng sủa tạo…lệch pha

Qua tên gọi của bộ phim “… chuyện không kể” cũng phần làm sao cho chúng ta biết rằng, bộ phim truyện sẽ trí tuệ sáng tạo thêm nhiều chi tiết mới bên trên nền truyện mà bọn họ đã từng nghe biết lâu nay. Quả vậy, kịch bản của bộ phim truyền hình cho thấy, sát bên việc bảo lưu lại các chi tiết của truyện Tấm Cám như: diễn biến Tấm bị mất con cá bống, ông Bụt hiện tại ra hỗ trợ mỗi khi Tấm khóc, liên hoan thử giày, Tấm trèo cây cau bửa chết, Tấm hết biến thành chim tiến thưởng anh, cây xoan đào rồi tới trái thị; kịch bạn dạng còn đan ghép câu chuyện yêu đương đôi lứa, thêm văn bản về tình yêu quê nhà đất nước. Cụ thể, nhóm biên kịch đã trí tuệ sáng tạo thêm những nhân vật/tình máu sau:

- tập phim đã té sung, sáng chế thêm những nhân đồ vật như Thượng hoàng, Tể tướng, nhất là bộ tứ sát thủ Thạch Biền giết người không khiếp tay, võ tường Trần bằng và Nguyễn Lực – hai người bạn thân của Thái tử, thái giám Thuận Nô,.. Và những câu chuyện xung quanh các nhân thiết bị này. Theo đạo diễn Ngô Thanh Vân, những nhân vật này được trí tuệ sáng tạo vì yêu mê say thông điệp nhân văn sống hiền gặp gỡ lành, ác đưa ác báo của mẩu chuyện và mong bộ tứ Isacc, ST, Will, Jun Phạm của group 365 có cơ hội thử sức diễn xuất! “Các nhân đồ trong truyện cổ tích Tấm Cám đã ví dụ nên cạnh tranh nhất là làm sao “nhét” bốn anh em 365 vào cơ mà vẫn thuyết phục fan xem. Ê kíp đưa ra quyết định viết thêm những tình tiết để xử lý những điểm cơ bản đã thân quen thuộc” (3). Lý do nêu ra coi chừng không thuyết phục, bởi những nhân vật này chỉ cân xứng với các phim truyền hình về chủ đề lịch sử, trực thuộc thể loại thần thoại cổ xưa - mà lại nếu truyện nhắc về lịch sử dân tộc thì phim vẫn rẽ lối khác!

- Các bạn dạng khác nhau của truyện cổ tích Tấm Cám ở nước ta hay truyện Lọ Lem ở các nước trên thế giới đều có chi tiết đôi giày rất xinh xắn và bé dại nhắn, bé dại đến nút không 1 bàn chân của một cô gái nào rất có thể mang vừa, đôi giày bé dại xinh chỉ rất có thể vừa vặn với song bàn chân nhỏ xinh. Cũng chính vì chiếc giày nhỏ xinh một cách kỳ lạ mới khiến Hoàng tử hiếu kỳ và quyết tìm mang đến ra người con gái sở hữu chiếc giầy đó. Thế nên trong các bạn dạng kể của nước ta và các nước Đông nam giới Á luôn có chi tiết rất nhiều cô gái cố thay nong chân mình vào chiếc giầy nhưng không có ai vừa cả, cho đến khi Tấm để chân vào thì vừa vặn như in. Dân gian nói tới đôi giày chính là để nói tới đôi chân, nói đôi chân đẹp mắt là nói đến con siêu mẫu là vậy. Ở đây, Tấm đã sở hữu vật báu là “đôi chân bé dại bé” - chiếc duy duy nhất chỉ 1 mình Tấm được sở hữu, không ai hoàn toàn có thể tranh đoạt được của Tấm. Theo GS. Nguyễn Tấn Đắc, motif bàn chân nhỏ tuổi này chắc chắn có ảnh hưởng đến tục bó chân đã từng tồn tại một thời hạn dài trong văn hóa Trung Hoa. Ở Việt Nam, khi nói tới bàn chân của bạn nữ Kiều, Nguyễn Du cũng viết rằng: “Gót sen lãng đãng như gần như xa” (Truyện Kiều). Như vậy, theo quan niệm của dân gian thì đôi bàn chân bé dại nhắn là hình tượng của một người con gái đẹp – cả dáng vẻ lẫn phẩm hạnh. Tuy vậy trong Tấm Cám: chuyện chưa kể của Ngô Thanh Vân có chi tiết khá lạ là: đôi bàn chân của Cám còn nhỏ dại hơn cả mẫu giày nhỏ xinh đó! nhỏ đến nỗi, Thái giám phải thêm một lóng tay nữa mới vừa! Như vậy, tại đây nếu giải biểu tượng đôi chân thì ví dụ nàng Cám – Lan Ngọc xinh tươi hơn, xứng đáng được gia công vợ hoàng tử rộng là cô Tấm - Hạ Vi. Sáng sủa tạo cụ thể này cho biết nhóm biên kịch đang không am hiểu về văn hóa nên có những sáng tạo lệch pha.

- Khó dìm diện thể loại: cảm giác đầu tiên lúc chứng kiến tận mắt xong bộ phim truyện là sự trở ngại trong câu hỏi nhận diện thể loại. Vày thực sự, biên kịch/đạo diễn đã quá ôm đồm những màu sắc: lãng mạn, ngôn tình, thần thoại, trả tưởng, hành động... Nhưng không lột tả được màu sắc nào mang đến nơi cho chốn nên càng về cuối, mạch phim càng đuối dần… trong cả Ngô Thanh Vân trong những phát biểu của chính bản thân mình cũng biểu đạt sự lo lắng này: có khi đạo diễn cho rằng thông điệp bao gồm của bộ phim truyền hình là “thông điệp nhân văn ngơi nghỉ hiền chạm chán lành, ác trả ác báo” (tức thông điệp của một truyện cổ tích), lúc khác, “đả nữ” lại cho rằng: bộ phim muốn tạo ra ra “hình ảnh người hùng đứng lên đảm bảo an toàn đất nước” (nhân vật không còn xa lạ của thể một số loại truyền thuyết). Như đã biết, tập phim lấy cảm giác từ một truyện cổ tích nổi tiếng của vn – chính là truyện Tấm Cám. Đây cũng là kiểu truyện rất thịnh hành trên toàn quả đât – với tên thường gọi là truyện Tro Bếp tuyệt truyện Lọ Lem. Việc chọn 1 cốt truyện cổ tích quen thuộc, bao gồm sức tác động lớn đến vai trung phong thức và văn hóa của người việt xưa ni vừa diễn đạt sự logic của đạo diễn, tuy vậy mặt không giống nó cũng đòi hỏi đạo diễn phải đối mặt với những thách thức: buộc phải làm mới, lạ hóa bắt đầu thuyết phục, bắt đầu thu hút được khán giả. Tuy nhiên, việc làm mới rất cần được có phần lớn lập ngôi trường rõ ràng, kiên trì mới tránh được những nhập nhằng nêu trên.

- vào phim xuất hiện không ít lời thoại theo phong cách hiền triết, hiện đại như của bà lão mặt hàng nước: “Thanh niên trai tráng hiện giờ đụng một tí là ko thiết sống nữa… Điều đặc biệt ở đây chưa phải ngươi là ai giỏi ngươi đã làm cái gi mà điều quan trọng đặc biệt là người phải làm cái gi để cứu giúp vãn những sai lầm đó” hoặc như lời trung ương sự của Tấm lúc trao khăn thêu mang đến Thái tử hoàn toàn xa lạ với các nhân đồ gia dụng của truyện dân gian. Lời thoại của khá nhiều nhân trang bị trong phim cũng trở nên sáo rỗng. Những hạt sạn lời thoại thứ hạng như: Tấm đợi chờ cho Thái tử nuốt trót lọt viên ngọc thần mới lưu ý chàng vẫn bị biến thành quái vật; Tấm nức nở bên quái thú nói tiếng fan với lời yêu quý ngôn tình... Khiến phản tác dụng. Các tình tiết đáng lẽ gây xúc động, cao trào lại làm khán giả thấy bật cười.

- Đó là đánh giá riêng từng đưa ra tiết, còn review chung về cục bộ kịch bạn dạng thì các tình máu trong phim được thu xếp lỏng lẻo với không thuyết phục. Lúc đầu, mẩu truyện xoay quanh cuộc đời của ba bà bầu con đơn vị Tấm Cám, nhưng đến nửa sau, lại chuyển sang làn đường khác sang nhân vật dụng Thái tử, đẩy lên vai nhân đồ vật này trách nhiệm giữ vững giang sơn, rồi để cuối phim, lại gượng xay đưa câu chuyện ba mẹ con Tấm Cám vào. Đành rằng, thương hiệu phim là Tấm Cám: Chuyện chưa kể để ý niệm rằng phim không những có mẩu truyện Tấm và Cám. Tuy nhiên việc lựa chọn ra một nhân vật thiết yếu để những hành động, nhân vật dính theo vẫn không thuyết phục được người xem.

Nghệ thuật là form trời của sáng tạo. Điện hình ảnh nói chung, kịch bạn dạng nói riêng cũng chính là một loại hình nghệ thuật nên việc người sáng tác kịch bản thêm bớt cũng là chuyện thường tình, gồm thể đồng ý được. Mặc dù nhiên, ở đây cũng bắt buộc chân nhận rằng: khi sáng tạo, người nghệ sĩ cũng cần cái đầu lạnh, nên sự tỉnh táo để biết đều vùng trời riêng biệt của từng thể loại, tránh phần lớn ôm đồm, thái quá, né những trí tuệ sáng tạo không thích hợp lý,... Tiếc nuối thay, điều này lại xuất hiện không hề ít trong bộ phim. Bởi vì điều này đã khiến cho sự kỳ vọng, chờ đợi của mọi bạn thành … nỗi tiếc nuối nuối!

***

Qua hầu như phân tích trên, hoàn toàn có thể thấy rằng so với diễn biến truyện cổ tích Tấm Cám, kịch bạn dạng bộ phim Tấm Cám: chuyện không kể đã giảm xén tương đối nhiều chi tiết hay trong các bản kể, sáng chế thêm các tình tiết mới nhưng không thuyết phục, không hợp lý. Và vì vậy mà theo tôi các thành công của bộ phim truyền hình này cũng chỉ mới dừng lại ở… một vài tín hiệu vui như đã điểm. Đây có lẽ rằng bài hoc không phần nhiều riêng mang lại đạo diễn họ Ngô cùng ê cấp bách viết kịch bạn dạng mà cho cả những ai đang có tham vọng làm những bộ phim liên quan lại đến những vấn đề văn hóa, lịch sử hào hùng của Việt Nam.

Nguyễn Tấn Đắc (2001), Truyện nhắc dân gian đọc bằng type cùng motif, Nxb khoa học Xã hội, Hà Nội, tr 196.Dẫn theo Nguyễn Tấn Đắc (2013), Về type, motif và tiết truyện Tấm Cám, Nxb Thời Đại, Hà Nội, tr.527.

<1> bởi vì như vẫn biết, ngoài fan Việt, còn có rất nhiều dân tộc khác cũng có tục ăn trầu, thậm chí được miêu tả trong kiểu truyện này (như truyện đề cập Kajong cùng Haloek - dân tộc Chăm, Ú cùng Cao - dân tộc Hơrê) nhưng mà chỉ riêng biệt ở người việt thì miếng trầu biến chuyển biểu trưng đến lối ứng xử tiếp xúc giữa các mối quan hệ tình dục trong đời sống xã hội, là phương tiện bộc lộ tình cảm con bạn – độc nhất vô nhị là chuyện tình duyên phái nam nữ.

<2> Như trường hòa hợp nhân đồ gia dụng Tấm được thần thoại cổ xưa hóa thành nhân trang bị Vương phi Ỷ Lan – thê thiếp của nhà vua Lý Thánh Tông, người mẹ ruột của nhà vua Lý Nhân Tông là một trong minh chứng.